Hoe ga je als pleeggezin om met feestdagen en verjaardagen
Feestdagen en verjaardagen: voor de meeste kids staan ze gelijk aan cadeautjes, spanning en lol.
Maar als pleegkind kan dit juist een heftige tijd zijn. Waarom? Omdat feestdagen vaak een bomvolle emotie-koffer openen.
Herinneringen aan vroeger, gemis van biologische ouders of een gevoel van ‘erbij horen’ dat niet vanzelfsprekend is. Als pleegouder sta je voor een uitdaging: hoe vier je dit zonder dat het kind overloopt? In dit artikel lees je hoe je feestdagen en verjaardagen aanpakt, zodat het voor iedereen een fijne tijd wordt.
Waarom feestdagen vaak moeilijk zijn voor pleegkinderen
Voor een pleegkind betekent een feestdag niet alleen maar vrolijkheid. Vaak is het een moment van stilte vallen, verdriet of boosheid.
Omdat ze eerder hebben geleerd dat feestdagen onveilig waren, of omdat ze hun eigen ouders missen.
Stel je voor: iedereen zingt ‘Lang zal hij leven’, en het kind denkt: “Waar is mijn mama?” of “Waarom ben ik hier niet thuis?”. Ook verjaardagen kunnen een trigger zijn. De focus ligt op het kind, en soms is die aandacht te veel van het goede.
Het kan het gevoel van ‘anders zijn’ versterken. Uit cijfers van het CBS weten we dat kinderen in de pleegzorg vaker te maken hebben met psychische klachten dan leeftijdsgenootjes. Dat verschil wordt tijdens de feestdagen soms extra scherp. Ze voelen de druk om ‘blij’ te zijn, terwijl ze van binnen misschien verdrietig of in de war zijn.
De voorbereiding: begin op tijd en praat met elkaar
Een feest zonder stress begint met een goede planning. Start ruim van tevoren, bijvoorbeeld twee maanden voor Sinterklaas of Kerst. Waarom zo vroeg?
Omdat onzekerheid zorgt voor spanning. Door duidelijkheid te creëren, geef je het kind houvast.
Overleg met de biologische ouders
Is het contact met de biologische ouders goed en veilig? Overleg dan welke tradities voor hen en het kind belangrijk zijn. Misschien is er een specifieke manier waarop ze Sinterklaas vieren of welk eten er bij Kerst hoort. Dit helpt het kind om een brug te slaan tussen de twee werelden.
Het voelt zich gezien in wie het is, met al zijn of haar verleden.
Check de regels met de pleegzorgbegeleider
Sommige pleegzorgorganisaties hebben richtlijnen voor feestdagen. Bel je begeleider even op. Weet hij of zij hoe het met het kind gaat?
Zijn er dingen die je absoluut wel of niet moet doen? Een quick call kan een hoop misverstanden voorkomen.
Communicatie: vraag en luister echt
De gouden regel in de pleegzorg is: praten, praten, praten. Maar wel op een manier die het kind aankan, bijvoorbeeld door moeilijke onderwerpen over hun verleden bespreekbaar te maken.
Vermijd clichés
Zeg alsjeblieft niet: “Het wordt vast gezellig!” of “Je moet toch blij zijn?” Als een kind zich rot voelt, helpt dat niet. Het voelt zich dan onbegrepen.
Geef ze de regie
Gebruik in plaats daarvan simpele, open vragen: “Hoe voel jij je bij de komende Sinterklaas?” of “Is er iets wat je spannend vindt?”. Laat het kind zo veel mogelijk meepraten over de planning. Mogen ze helpen koken? Willen ze cadeautjes inpakken? Of juist niet?
Door ze inspraak te geven, bouw je vertrouwen op. Ze voelen zich geen passieve toeschouwer, maar een onderdeel van het gezin.
Respect voor achtergrond en cultuur
Een pleegkind meenemen in jouw tradities is leuk, maar vergeet niet waar het vandaan komt. Elk kind heeft een eigen culturele rugzak.
Misschien vieren ze in hun biologische familie Sinterklaas helemaal niet, of doen ze dat op 5 december pas om 20:00 uur in plaats van ‘s middags.
Probeer te weten te komen wat er voor hen belangrijk is. Eten is vaak een sterke bindmiddel. Serveer jij gourmetten, maar komt het kind uit een cultuur waar een uitgebreide rijsttafel normaal is? Mix het dan! Zo laat je zien: “Ik respecteer wie jij bent en waar je vandaan komt.” Dat helpt bij het gevoel van verbondenheid.
Veilige havens en signalen herkennen
Het creëren van een veilige omgeving is het allerbelangrijkste. Zorg dat het kind weet dat het mag stoppen als het te veel wordt. Leer ook hoe je duidelijke grenzen stelt voor een pleegkind. Let op gedrag.
Herken de signalen van overprikkeling
Gaat het kind ineens schreeuwen, terugtrekken of juist hyperactief doen? Dan is de emmer vol.
Het ‘veilige object’
Plan op tijd rustmomenten in. Trek je even terug op een kamer met een boek, of ga even naar buiten.
Een wandeling kan wonderen doen voor het hoofd van een kind. Heeft het kind een favoriete knuffel, kussen of misschien een specifieke jas? Moedig aan om deze bij de hand te houden tijdens drukke momenten. Zo’n object is een anker in een zee van indrukken.
Tradities opnieuw uitvinden: flexibel zijn
Het hoeft allemaal niet perfect. Soms is een grote kerstboom en een uitgebreid menu juist té veel.
Klein maar fijn
Wees creatief en bedenk alternatieven die beter passen. In plaats van een heel kerstdiner met de hele familie, kan een ontbijt met z’n tweetjes al heel speciaal zijn.
Alternatieve vieringen
Of bak samen koekjes in plaats van een 7-gangen diner. Het draait om de verbinding, niet om de perfecte plaatjes voor Instagram. Wat dacht je van een kerstfilm marathon op de bank met popcorn?
Of op 1e kerstdag gewoon een dagje naar de bioscoop omdat het thuis te stil is? Als het kind aangeeft dat het het liefst doet alsof het een normale dag is, respecteer dat dan. Een rustige start en gewenning kan voor een pleegkind al een cadeau op zich zijn.
Professionele hulp inschakelen
Soms is de lading van een feestdag te groot om zelf te dragen. Als pleegouder is het oké om hulp te vragen. Mocht het kind extreem heftig reageren of in een depressieve bui schieten, schakel dan de hulp in van een psycholoog.
Veel pleegzorgorganisaties hebben hier budget voor of kunnen je doorverwijzen. Denk ook aan de Kindertelefoon, waar kinderen anoniem hun verhaal kunnen doen.
Soms wil een kind gewoon niet tegen jou klagen, maar wel tegen een onbekende.
Conclusie: focus op liefde en veiligheid
Uiteindelijk draait het om één ding: het kind moet zich veilig voelen. De cadeaus zijn leuk, het eten is belangrijk, maar liefde en acceptatie winnen het altijd.
Door open te zijn, rekening te houden met het verleden en flexibel te zijn in hoe je viert, bouw je een basis van vertrouwen. En onthoud: een feestdag waarop een kind even moet huilen, is nog steeds een geslaagde dag als het daarna wordt opgevangen met een knuffel en begrip.