Hoe verloopt het intakegesprek bij een pleegzorgorganisatie

Femke de Vries

Ervaren pleegzorgbegeleider en pedagoog

Stel je voor: je hebt een warm huis, een stabiel leven en een plek over. Misschien denk je weleens: “Zou ik een kind kunnen helpen?” Het idee van pleegzorg is prachtig, maar het voelt ook als een groot mysterie. Hoe werkt dat precies?

Gaat er iemand langs om te kijken of je huis schoon is? Wordt je ondervraagd?

In dit artikel neem ik je mee achter de schermen. We bespreken precies hoe zo’n intakegesprek verloopt, wat je kunt verwachten en hoe organisaties zoals XONAR en Pleegzorg.nl te werk gaan. Geen ingewikkelde taal, maar een helder verhaal.

Eerst kiezen: Bestandspleegzorg of Netwerkpleegzorg?

Voordat je überhaupt een intakegesprek hebt, moet je een keuze maken. Pleegzorg kent namelijk twee hoofdmodellen.

Het is handig om te weten welk pad bij jou past. Bij bestandspleegzorg meld je je aan bij een pleegzorgorganisatie, zoals XONAR. Je komt dan in een landelijke database terecht.

Bestandspleegzorg: De formele weg

Dit is het pad dat de meeste mensen bewandelen als ze zich vrijwillig aanmelden.

Het proces is vrij strak geregeld. Je begint met het aanvragen van een informatiepakket via de website van Pleegzorg.nl of via XONAR. Dit pakket geeft je een eerlijk beeld van de verantwoordelijkheden en de ondersteuning die je krijgt.

Hierna begint het voorbereidingstraject. Je krijgt te maken met een STIP-trainer (Systeemtrainer Individuele Pleegzorg).

Dit is een specialist die jou en je gezin begeleidt. Tijdens de kennismaking wordt gekeken naar je motivatie.

Waarom wil je dit doen? Wat breng je mee? De STIP-trainer bekijkt of het gezin de juiste vaardigheden heeft om een kind op te vangen. Een essentieel onderdeel is de ‘verklaring van geen bezwaar’.

Dit is een officiële check bij de Raad voor de Kinderbescherming. Iedere volwassene die in huis woont, moet hier toestemming voor geven.

Zonder deze verklaring is plaatsing niet mogelijk. De Raad kan besluiten om een gesprek aan te vragen om extra informatie in te winnen. Als ze geen verklaring afgeven, houdt het helaas op.

Na een STIP-training volgt een eindgesprek. Hierin wordt de definitieve beslissing genomen.

Netwerkpleegzorg: De informele variant

Je krijgt een STIP-verslag: een vertrouwelijk document waarin jouw gezinssituatie en vaardigheden worden beschreven. Dit helpt later bij het matchen met een kind. Ook als je als LHBTIQ+-stel pleegouder wilt worden, is dit verslag de basis.

Bij netwerkpleegzorg is het plaatje anders. Hier gaat het om een kind dat al bekend is in jouw netwerk.

Denk aan een nichtje, een kind van een goede vriendin of een schoolgenootje van je eigen kind. De procedure is vaak sneller en minder formeel. Als de benodigde beschikkingen en de verklaring van geen bezwaar aanwezig zijn, kan het gezin vaak snel worden geaccepteerd. De pleegzorgorganisatie blijft wel betrokken voor begeleiding, maar de basis ligt in een bestaande relatie.

De intake: Het hart van het proces

Of je nu kiest voor bestands- of netwerkpleegzorg, het intakegesprek is het moment van de waarheid. Dit is geen sollicitatiegesprek waarbij je wordt afgewezen op een verkeerd antwoord.

Het is een diepgaand gesprek om te kijken of er een goede match is tussen jouw gezin en een kind dat hulp nodig heeft. De intake wordt meestal afgenomen door je STIP-trainer of een ervaren pleegzorgmedewerker. Soms is er ook een gedragswetenschapper bij betrokken. Het doel?

Een compleet beeld krijgen van wie jij bent en wat je te bieden hebt.

De vragen die je kunt verwachten

Een veelgebruikte methode is het Omaha System. Dit is een gestructureerde manier om informatie te verzamelen. Het zorgt ervoor dat niets wordt vergeten.

De trainer kijkt naar relaties, vaardigheden en ondersteuningsbehoeften. Maar hoe ziet zo’n gesprek er in de praktijk uit?

• Je motivatie: Waarom wil je pleegouder worden? Dit is de allerbelangrijkste vraag. Is het uit naastenliefde, omdat je ruimte hebt, of omdat je zelf een kinderwens hebt die op een andere manier niet is uitgekomen?
• Gezinssamenstelling: Wie woont er allemaal thuis? Hoe zijn de verhoudingen? Zijn er huisdieren? Hoe ziet een gemiddelde dag eruit?
• Ervaring en vaardigheden: Heb je al kinderen? Heb je ervaring met kinderen met een achtergrond van trauma of hechtingsproblematiek? Ben je je bewust van je eigen opvoedstijl?
• Ondersteuningsnetwerk: Wie staat er voor je klaar? Heb je familie of vrienden die je kunnen helpen als het even tegenzit? Dit netwerk is cruciaal voor pleegouders.
• De wens voor het kind: Wat voor kind past bij jouw gezin? Jong of oud? Een kort verblijf of langdurig?

Tijdens het intakegesprek worden verschillende aspecten van je leven besproken. Het gaat niet alleen over je huis, maar vooral over wie jij bent als mens.

De sfeer tijdens deze gesprekken is open en respectvol. Het is geen verhoor, maar een zoektocht naar wat goed is voor een kind.

De criteria: Waar moet een pleegouder aan voldoen?

Er zijn geen harde eisen zoals een minimuminkomen of een koophuis. Wel zijn er criteria die gaan over veiligheid en welzijn.

1. Openheid en duidelijkheid: Ben je in staat om open te communiceren? Niet alleen tegen het kind, maar ook tegen de ouders en de hulpverleners. Pleegzorg draait om samenwerken.
2. Teamwork: Je staat er nooit alleen voor. Je moet kunnen samenwerken met het netwerk van het kind en de pleegzorgorganisatie. Je deelt de zorg.
3. Een positief zelfbeeld: Kun je een kind helpen om van zichzelf te houden? Pleegouders spelen een sleutelrol in het opbouwen van eigenwaarde.
4. Opvoeden zonder pijn: Kinderen met een pleegachtergrond hebben vaak trauma’s. Je moet in staat zijn om gedrag bij te sturen zonder te straffen of te kleineren. Discipline met empathie.
5. Zelfinzicht: Wat doet pleegzorg met jou? Kun je de impact op je eigen gezin en relatie aan? Wees eerlijk over je eigen grenzen.
6. Verlies kunnen verwerken: Een pleegkind gaat misschien ooit weer weg. Dit heet hechting en loslaten. Je moet in staat zijn om dit verdriet te verwerken en toch open te staan voor een kind.

Deze criteria helpen pleegzorgorganisaties om een stabiele omgeving te garanderen. Hieronder vallen zes belangrijke punten: Deze criteria zijn geen examenlijst die je moet afvinken. Ze zijn een leidraad voor het gesprek.

Administratie en technologie achter de schermen

Wat veel mensen niet weten, is hoeveel technologie er komt kijken bij pleegzorg. Organisaties zoals XONAR werken met geavanceerde systemen om de kwaliteit te waarborgen. Zo wordt er vaak gewerkt met elektronische clientdossiers (ECD).

Denk aan systemen zoals ONS Nedap of ZorgDomein. Deze systemen zorgen ervoor dat alle informatie over het kind en het gezin op één veilige plek staat.

Dit is essentieel voor de samenwerking tussen verschillende hulpverleners. Ook de communicatie is geregeld.

Veel organisaties gebruiken beveiligde mailprogramma’s (zoals Zorgmail) om te communiceren met huisartsen en scholen. Op deze manier blijft de privacy gewaarborgd, terwijl iedereen die betrokken is bij het kind op de hoogte blijft. Hoewel deze technologie belangrijk is, blijft het menselijke aspect centraal staan. De computer helpt, maar de intakegesprekken draaien om echte gesprekken.

De uitkomst van het intakegesprek

Nadat de intake is afgerond en de trainingen zijn voltooid, volgt de beslissing.

Je bent nu een geregistreerd pleeggezin of je bent het niet. Als je bent goedgekeurd, begint het wachten op een match.

Heb je je bijvoorbeeld afgevraagd of je pleegouder kunt worden met een strafblad? Ook dat wordt tijdens de screening bekeken. De STIP-trainer blijft betrokken bij de begeleiding. Het intakegesplek is het begin van een reis.

Het is de basis voor een stabiele toekomst voor een kind dat even niet thuis kan wonen.

Door de combinatie van persoonlijke gesprekken, gestructureerde methoden en een zorgvuldige screening, weet je zeker dat je goed voorbereid begint. Ben je benieuwd geworden? Ontdek hoe je pleegouder kunt worden via Parlan of kijk op de websites van Pleegzorg.nl en organisaties zoals XONAR voor meer informatie over de eerste stap.