Respijtzorg voor pleegouders: even opladen zonder je pleegkind

Femke de Vries

Ervaren pleegzorgbegeleider en pedagoog

Pleegouderschap is een prachtige roeping. Echt. Je opent je huis en je hart voor een kind dat even veilig mag opgroeien. Maar wees eerlijk: het is ook intens. Heel intens.

Het is een 24/7-baan met een emotionele lading die je niet zomaar uitzet.

Je geeft alles, en soms voelt het alsof je batterij op nul staat. En weet je wat? Dat is oké.

Het is niet alleen oké, het is noodzakelijk om af en toe de stekker eruit te trekken. Even opladen. Zonder schuldgevoel. Dat is precies waar respijtzorg voor is. Het is geen luxe, het is merkbaar essentieel voor jou en je pleegkind.

Respijtzorg: Dit is het eigenlijk

Laten we het helder houden. Respijtzorg is simpelweg evenwicht.

Het is de helpende hand die ervoor zorgt dat jij even bij kunt tanken terwijl je pleegkind in veilige en warme handen is. Denk er maar aan als onderhoud aan een auto: je kunt niet eindeloos doorrijden zonder een beurtje.

Jij bent de motor van dit gezin, en die motor heeft af en toe rust nodig. Het is een tijdelijke overname van de zorg, zodat jij de zorg weer met volle energie en een helder hoofd kunt opnemen.

Waarom dit zo belangrijk is (voor jou en je kind)

Waarom zou je dit doen? Omdat je een betere pleegouder bent als je je goed voelt.

Het is een open deur, maar het is de waarheid. Constant doorrennen leidt tot oververmoeidheid, stress en soms tot een burn-out. En als jij instort, heeft je pleegkind daar ook last van.

Kinderen met een complexe achtergrond zijn vaak superscherp op de sfeer in huis.

Ze voelen spanning feilloos aan. Door af en toe een adempauze te nemen, hou je je eigen hoofd leeg en de sfeer thuis ontspannen. Het is de beste investering die je kunt doen in de stabiliteit van je pleegkind.

De soorten respijtzorg: Wat past bij jou?

Respijtzorg is niet één oplossing voor iedereen. Het hangt helemaal af van wat jij nodig hebt en wat bij je pleegkind past.

Logeeropvang (weekend of doordeweeks)

De meest voorkomende vormen zijn: Dit is de klassieker. Je pleegkind gaat een weekend of een paar dagen naar een speciaal logeerhuis of een plekgezin.

Dagopvang

Jij hebt twee dagen de tijd om te slapen, een film te kijken, met je partner te zijn of gewoon even niets te doen. Heerlijk.

Gewoon even een dagdeel of een hele dag. Je brengt je pleegkind naar een dagbesteding of een speciale opvang. Jij kunt in die tijd werken, boodschappen doen, sporten of een middag op de bank liggen. Even geen 'mama' of 'papa' zijn, maar gewoon jezelf.

Thuis respijt

Soms is het voor een kind fijner om in zijn eigen vertrouwde omgeving te blijven. Dan komt er een professionele zorgverlener bij jullie thuis om de zorg over te nemen.

Jij bent dan wel thuis, maar je bent 'niet aan'. Je kunt je terugtrekken in je eigen kamer, een boek lezen of een wandeling maken. Het scheelt een hoop gedoe met tassen inpakken en heen en weer rijden.

Crisisrespijt

Dit is voor de acute situaties. Als het even niet meer gaat, of als er iets gebeurt waardoor je direct rust nodig hebt, is er crisisrespijt.

Dit is vaak snel geregeld en bedoeld om een situatie te stabiliseren.

De hamvraag: Wie betaalt dit?

Geld is vaak een drempel. Begrijpelijk. Goed om te weten: respijtzorg wordt in de meeste gevallen vergoed.

De kosten hiervoor vallen onder de Jeugdwet. Dit betekent dat de gemeente verantwoordelijk is voor de financiering.

Je hoeft hier dus niet voor te betalen uit je eigen zak. Wel is het zo dat de gemeente bepaalt hoeveel uur respijtzorg je krijgt. Dit is afhankelijk van de zwaarte van de zorg en je situatie.

Soms zit er een maximum aan het aantal uren per jaar. Laat je hierover goed informeren.

Respijtzorg aanvragen: Je stappenplan

Hoe regel je dit dan? Het aanvragen van respijtzorg klinkt vaak ingewikkelder dan het is.

Stap 1: De signalen herkennen

De route ziet er meestal zo uit: Het begint bij jezelf. Herken je de signalen van een pleegouder burn-out? Voel je je opgebrand, ben je prikkelbaar of kun je de slaap niet vatten?

Dat zijn de tekenen dat je hulp nodig hebt. Schroom niet om dit hardop te zeggen.

Stap 2: Praten met je begeleider

Tegen je partner, je gezinsvoogd of je begeleider. Je bent geen klager, je bent een wijs mens.

Meestal is je pleegzorgbegeleider je eerste aanspreekpunt. Samen bespreek je wat er nodig is. Heb je extra ondersteuning nodig? Dan kun je ook kijken naar psychologische hulp voor pleegouders. Zij weten hoe het werkt in jouw gemeente en kunnen de aanvraag voor je indienen.

Stap 3: De officiële aanvraag

Zij zijn je bondgenoot in dit proces. De aanvraag loopt via de gemeente.

De wijkverpleegkundige of een speciaal team van de gemeente komt langs om de situatie te bespreken. Zij maken een 'indicatie': een officiële vaststelling van hoeveel zorg je kind nodig heeft en dus hoeveel respijtzorg jij krijgt. Wees hierin eerlijk. Vertel hoe het écht gaat.

Stap 4: Zoeken naar een passende aanbieder

Als de indicatie rond is, mag je op zoek naar een organisatie die de zorg kan leveren.

Dit kan een logeerhuis zijn, een dagbesteding of een zorgbureau. Je mag hierin vaak zelf kiezen wat bij jou en je kind past.

Wat als het even echt niet lukt?

Soms is het meer dan alleen even bijkomen. Soms loopt het spaak.

Zorgverlof

Dan is het goed om te weten dat er meer is dan alleen respijtzorg.

Ondersteuning van de gemeente

Heb je een baan? Dan heb je wettelijk recht op kortdurend zorgverlof. Je kunt met je werkgever praten over tijdelijk minder werken of vrij nemen.

Je werkgever mag dit niet zomaar weigeren. Je krijgt in die tijd weliswaar niet je volledige salaris doorbetaald, maar het geeft je de ruimte om de boel op de rit te krijken. Naast respijtzorg kun je bij de gemeente ook aanvragen doen voor andere hulp. Denk aan huishoudelijke hulp (zodat je zelf niet ook nog hoeft te poetsen), of begeleiding voor je pleegkind als het even niet loopt op school of in de vrije tijd.

Tips voor het gebruik van respijtzorg

Respijtzorg werkt alleen als je het ook écht gebruikt. Dus, als je het eenmaal hebt geregeld:

• Plan iets leuks voor jezelf. Ga niet alleen maar huishoudelijke taken doen. Echt. Boek een massage, ga met een vriendin eten, of blijf een dag in bed liggen met een serie. Het mag.
• Wees niet schuldig. Dit is het moeilijkste. Je voelt je misschien schuldig dat je je pleegkind 'wegbrengt'. Bedenk dit: je doet het voor hem of haar. Een frisse, gelukkige pleegouder is het beste cadeau dat je een kind kunt geven.
• Houd contact. Spreek met de opvang duidelijk af hoe en wanneer je bereikbaar bent. Zo hoef je je geen zorgen te maken dat er iets misgaat zonder dat jij het weet.

Je bent de moeite waard

Pleegouders zijn vaak mensen die de neiging hebben om zichzelf op de laatste plek te zetten. Dat is begrijpelijk, maar het is een valkuil. Respijtzorg is niet iets wat je 'erbij' doet, het is een vast onderdeel van een gezonde pleegzorgcarrière en goede zelfzorg.

Het is de erkenning dat jij ook een mens bent met grenzen.

Dus, pak die telefoon, start dat gesprek en gun jezelf die oplaadpauze. Je verdient het. En je pleegkind heeft er baat bij.