Hoeveel ruimte heb je nodig in huis om pleegouder te worden

Femke de Vries

Ervaren pleegzorgbegeleider en pedagoog

Je bent aan het denken geslagen. Misschien zit je ’s avonds op de bank en kijk je naar je huis. Is het hier groot genoeg?

Is het veilig genoeg? De gedachte aan pleegzorg is prachtig, maar die praktische vragen houden je bezig.

Want hoe zit het nu écht met die ruimte? Moet je een vrijstaande villa hebben of mag een tussenwoning ook?

Laten we even lekker realistisch doen. Het antwoord is vaak veel minder ingewikkeld dan je denkt. Pleegouderschap draait om liefde en veiligheid, niet om het aantal vierkante meters op je hypotheekpapier.

Toch is het fijn om te weten waar je aan toe bent.

In dit artikel duiken we in de echte wereld van pleegzorg en ruimte. Van de slaapkamer tot de mentale ruimte die je moet vrijmaken.

De slaapkamer: Je eigen plekje

Het meest gestelde dilemma: één deur, één kamer. Dit is het startpunt voor elke pleegouder.

Een pleegkind moet een eigen, afsluitbare kamer hebben. Dat is niet alleen een regel, het is een must voor het gevoel van veiligheid en rust.

De magische vierkante meters

Maar hoe groot moet die kamer zijn? Je hoeft geen gigantische zolder te reserveren. Hoewel er geen wetten zijn die exacte maten voorschrijven, houden pleegzorgorganisaties zoals Jeugdzorg en Nederlandse Vereniging voor Pleegzorg (NVP) vaak een praktische richtlijn aan. Voor een kind tot ongeveer 10 jaar wordt vaak gesproken over een kamer van minimaal 9 tot 12 vierkante meter.

Voor tieners mag dit iets meer zijn, rond de 12 tot 15 vierkante meter.

Het is meer dan alleen een matras

Waarom? Omdat het kind ruimte nodig heeft voor meer dan alleen slapen. Er moet plek zijn voor een bed, een kast, een plekje om te spelen en, heel belangrijk, een plekje om even alleen te zijn.

Een kamer van 8 vierkante meter kan prima, mits deze slim is ingericht en er voldoende licht en lucht is. Het gaat erom dat het kind er tot rust kan komen.

De inrichting van die kamer is minstens zo belangrijk. Een pleegkind komt vaak met weinig tot niets.

Of het nu om een babyfoon gaat of een stoere tienerkamer; het kind moet het gevoel krijgen: "Dit is mijn huis, dit is mijn plek." Zorg voor:

• Eigen opbergruimte: Een eigen la in de kast of een eigen kastje. Spullen zijn vaak het enige wat ze hebben.
• Veiligheid: Voor kleine kinderen betekent dit dat de kamer veilig is (geen losse snoeren, stevige meubels).
• Herkenbaarheid: Een eigen nachtlampje, een dekbed dat ze zelf hebben uitgekozen (als dat kan), en ruimte voor een knuffel of foto.

De rest van het huis: Samen leven

Een eigen kamer is stap één, maar het leven speelt zich af in de rest van het huis.

Hoeveel ruimte heb je nodig in de woonkamer, keuken en badkamer? Je hoeft geen paleis te hebben, maar de woonkamer moet wel leefbaar zijn. Is er ruimte om samen op de bank te zitten?

Woonkamer en interactie

Is er plek om een spelletje te doen op de grond? Als je een studio hebt waar je slaapbank in de woonkamer staat, is dat vaak lastig.

Een pleegkind moet kunnen ontspannen zonder zich in hun eigen kamer op te sluiten.

Keuken en badkamer: De basisbehoeften

Een eigen bankstel of een hoekje waar ze hun boeken kunnen laten liggen, maakt al een wereld van verschil. Veel pleegkinderen (zeker tieners) vinden het fijn om een beetje zelfredzaam te zijn. Kunnen ze zelf een boterham smeren? Is er een plekje in de badkamer voor hun tandenborstel en een handdoek?

Je hoeft geen aparte badkamer te hebben. Een gezamenlijke badkamer is prima, zolang er maar routine en rust gecreëerd kan worden.

Maak desnoods een vast plekje vrij in de badkamerkast. Dat kleine gebaar zegt: "Jij hoort hier bij." Een tuin is heerlijk. Vooral voor kinderen die veel energie hebben of weinig buiten zijn geweest.

Een schommel of een plek om te voetballen is goud waard. Maar woon je in een appartement op de derde verdieping zonder lift?

De tuin: Heerlijk, maar geen vereiste

Dan is dat ook prima. Dan zorg je voor een vast wandelritueel naar de speeltuin om de hoek. De kwaliteit van de buitenruimte is belangrijker dan de grootte.

Gedeelde kamers: Delen is samenzijn

Mag een pleegkind een kamer delen met je eigen kind? Of met een ander pleegkind?

Dit is een vraag die vaak terugkomt. Over het algemeen adviseren instanties om kinderen met een vergelijkbare leeftijd en ontwikkeling bij elkaar te plaatsen. De Stichting NVP geeft aan dat delen vaak kan en soms zelfs goed is voor de sociale ontwikkeling. Kinderen leren rekening houden met elkaar.

Maar er zijn spelregels: De kern is overleg. Praat met de jeugdhulpverlener en kijk naar de kinderen. Wat werkt voor hun situatie?

• Leeftijd: Een peuter en een puber delen zelden een kamer. De behoeftes zijn te anders (slaapritme, lawaai, spullen).
• Geslacht: Meisjes en jongens delen meestal geen kamer, tenzij het hele jonge kinderen zijn of er sprake is van een heel specifieke situatie (tweeling).
• Veiligheid: Het moet voor alle partijen veilig en vertrouwd voelen. Voelt je eigen kind zich bedreigd? Of voelt het pleegkind zich niet veilig? Dan is apart slapen de enige optie.

De financiële kant van ruimte

Ruimte kost geld. Zeker als je een kamer moet inrichten van nul.

Maar de overheid snapt dat pleegouders dit niet allemaal zelf hoeven te betalen.

Er bestaat een regeling die de eenmalige kosten dekt. Dit heet de AMVVE-regeling (Algemene Maatregel van Bestuur Vereveningsregeling). Deze regeling geeft je een budget om de kamer in te richten, ook als je pleegouder wilt worden als huurder. Momenteel gaat het om een bedrag van ongeveer € 10.000 voor de inrichting van de kamer en aanschaf van spullen (zoals kleding, speelgoed, een fiets). Dus:

• Je hoeft niet perse een dure designerkamer te kopen.
• Je kunt vaak gebruikte meubels kopen of spullen lenen van vrienden.
• De financiële drempel voor de inrichting wordt door deze regeling enorm verlaagd.

De allerbelangrijkste ruimte: Psychologische veiligheid

Laten we even eerlijk zijn: de grootste uitdaging zit niet in het tellen van vierkante meters. De grootste uitdaging is de ruimte die je maakt in je hoofd en je hart.

Een pleegkind heeft vaak een rugzakje vol trauma, verdriet of verlatenheid bij zich. Ze kunnen driftig zijn, teruggetrokken of juist extreem aanhankelijk. Om pleegouder te worden, moet je ruimte maken voor:

1. Onzekerheid: Het loopt niet altijd volgens het boekje.
2. Gevoelens: Je eigen emoties, en die van het kind.
3. Flexibiliteit: Dingen gaan anders dan je had gedacht.

Je hebt mentale ruimte nodig om te begrijpen dat een kind soms boos moet zijn om los te laten.

Dat het kind even "niet lief" doet, niet betekent dat jij een slechte pleegouder bent. Het vraagt om een open houding: "Ik heb een plek voor jou, ook als het even niet leuk is."

Hoe verder?

Ben je nu een beetje gerustgesteld? Je hoeft dus echt geen gigantisch huis te hebben.

Zolang je een veilige, eigen kamer kunt bieden en een plekje aan tafel, ben je al een heel eind op weg.

De volgende stap? De drempel over. De meeste pleegzorgorganisaties, zoals Jeugdzorg of regionale pleegzorgbureaus, doen geen huisbezoek om je te keuren op vierkante meters, maar om te kijken of je huis veilig is. Ze kijken of je de ruimte in je leven hebt om een kind op te vangen en hoe je je woning voorbereidt op de komst van een pleegkind.

Dus, kijk eens rond in je huis. Zie je die kamer?

Zie je die plek aan tafel? Dan heb je misschien wel precies genoeg ruimte.